De 3P+ Navigator is een leiderschapsinstrument om een individu team of organisatie inzicht te geven in welke initiatieven kunnen bijdragen tot Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, om zo een constructieve invloed uit te oefenen op hun markt, industrie en gemeenschap.

Inhoudsopgave

1. Hoe stel ik een 3P+ Navigatie op?
   • Voorbereiding
   • Kies de deelnemers
2. Navigatie-proces
   • Stap 1. Bepaal de centrale vraag
   • Stap 2. Vind gemeenschappelijke waarden
   • Stap 3. Bepaal de rollen: navigators en sponsors
   • Stap 4. Bepaal de navigatieruimte
   • Stap 5. Bepaal de navigatieruimte
   • Stap 6. Start de individuele waarneming
   • Stap 7. Pas posities aan
   • Stap 8. Reflecteer als observer
   • Stap 9. Integreer in 3P+ posities
   • Stap 10. Verwerk de input
   • Stap 11. Reflecteer als observer
   • Stap 12. Integreer in Identiteit
   • Stap 13. Bepaal initiatieven
   • Stap 14. Check effectiviteit
   • Stap 15. Geef feedback
3. Het 3P+ model doorgronden
   • Dieptevragen
   • Identiteit
   • People
   • Planet
   • Profit

Hoe stel ik een 3P+ navigatie op?

De 3P+ Navigator wordt het best ingezet in groepscontext, maar kan ook bij een individuele coaching waardevolle inzichten geven. Deze handleiding begeleidt je stap voor stap doorheen een teamopstelling.

Voorbereiding

Het 3P+ Navigatieproces bestaat uit 15 stappen, waarbij de facilitator als een "gids" de deelnemers begeleidt en bevraagt. Het zijn de deelnemers die de inhoud bepalen. De facilitator verzorgt het proces

Zorg ervoor dat je niet gestoord wordt tijdens de oefening. Ga desnoods naar een externe locatie. De 3P+ Navigatie kan bijvoorbeeld plaatsvinden tijdens een teamevenement

Kies de deelnemers

Een 3P+ Navigatie doe je met minstens 6 personen. Afhankelijk van de context kies je best ook enkele mensen van buiten je team of zelfs organisatie. Ga dus zo breed mogelijk bij het bepalen van de deelnemers. Kies bijvoorbeeld mensen uit de administratie, de productie en de marketing. Door de verschillende uitgangspunten van deze mensen krijg je vaak meer inzichten.Omdat Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen ook over de impact op andere mensen gaat, voorzie je best ook externe deelnemers: klanten, leveranciers, kennisinstellingen en stakeholders. Hun bijdrage zal zeer waardevol zijn en ze kunnen nieuwe accenten leggen. Zeker in het geval van een kleine organisatie zijn externe deelnemers mooi meegenomen.

Navigatie-proces

Stap 1. Bepaal de centrale vraag

Bepaal de denkruimte a.d.h.v. een centrale vraag. Maak de vraag open door ze te beginnen met ‘wie’, ‘waarom’, ‘hoe’, ‘wat’, ‘waar’ of ‘wanneer’. Bijvoorbeeld:

“Welke initiatieven verwachten onze stakeholders, zodat wij een voorbeeld kunnen zijn voor onze markt of industrie?”

Stap 2. Vind gemeenschappelijke waarden

We kiezen vijf overkoepelende "waarden", die zullen fungeren als uitgangspunten voor deze navigatie. Vraag hiervoor elke deelnemer om beurt om één waarde te noemen, die in verband staat met de centrale vraag. Noteer de eerste 16 waarden onder elkaar op een bord of flipchart. Vraag de volgende personen om telkens een waarde te benoemen die deze 16 waarden in paren combineert. Herhaal tot je 1 waarde overhoudt. Op het einde van deze oefening ziet je bord er ongeveer als volgt uit:

 Figuur 1. Waarden bepalen  

Kies combinaties 9, 10, 11, 12 en 15 als de vijf waarden waarmee verder wordt gewerkt. Voeg daarbij de naam van de organisatie als zesde waarde.

Stap 3. Bepaal de rollen: navigators en sponsors

Vraag een deelnemer om 6 mensen te kiezen die elk één waarde zullen vertegenwoordigen. Leg deze mensen uit dat zij nu deze respectievelijke waarde voorstellen en tijdens het verloop van de oefening hun eigen respectievelijke verantwoordelijkheden, opdrachten, rollen e.d. in de organisatie moeten loslaten. Deze 6 personen worden onze "navigators".

Nodig de eventuele overige deelnemers uit om de respectievelijke navigators, die waarden voorstellen, te sponsoren. Vraag hen om hiervoor aandachtig te observeren en bij zichzelf waar te nemen naar welke navigator hun aandacht wordt getrokken.

Duid ook één persoon aan die de voortgang van het proces optekent op een bord of flipchart. Dit is een handig instrument bij het backtracken en feedback geven.

Stap 4. Bepaal de navigatieruimte

De 3P+ Navigator wordt het best opgesteld in een grote ruimte waar men gemakkelijk kan bewegen, zonder obstakels. Laat de deelnemers plaatsnemen in een cirkel op ongeveer 4 à 5 meter afstand van het centrum.

Leg de kaart “Identity” in het midden van de ruimte en leg daar rond, op ongeveer 2,5 meter afstand van het midden, de kaarten “People”, “Planet” en “Profit”.

Baken de grens af indien mogelijk. Leg buiten deze cirkel de kaart “Observer”. Zie figuur 2.

Figuur 2. De 3P+ navigatieruimte

Stap 5. Stel op

Nodig de zes navigators uit om op een zelf gekozen plaats in de navigatieruimte te komen. Daarbij kunnen ze om het even waar staan, naar eigen inzicht en aanvoelen met betrekking tot de waarde die ze voorstellen. Zie figuur 3.

Figuur 3. Een opstelling

De navigators moeten niet per definitie in één van de vooraf bepaalde posities ("Identity", "People", "Planet", "Profit") plaatsnemen, maar dit kan wel.

Nodig de navigators uit om even stil te staan bij hun huidige positie in de opstelling. Laat hen eventueel de ogen te sluiten om beter te kunnen waarnemen wat ze voelen, horen of zien.

Vraag de navigators om attent te zijn op de signalen (gevoelens, woorden of beelden) die bij hen opkomen.

Vraag de sponsors om attent te zijn op veranderingen met betrekking tot de houding en ademhaling van de navigators.

Stap 6. Start individuele waarneming

Stel aan elke navigator de vragen:

"Wat neem je waar?"
"Wat merk je op?"
"Wat voel je, hoor je, zie je?"

Laat elke navigator om beurt zijn of haar waarneming verwoorden, vanuit de waarde die hij of zij vertegen-woordigt.

In het geval dat een navigator op één van de posities "Identity", "People", "Planet", "Profit" of op de grens heeft post gevat, stel je als bijkomende vragen:

“Waar bots je op? Wat zijn de beperkingen?”
"Wat kan je creëren of kracht geven?"
"Aan wie kan je welke input geven?”

Stap 7. Pas posities aan

Vraag de navigators of ze hun positie willen veranderen, nu ze elkaars waarneming hebben gehoord. Begeleid de navigators die van positie willen veranderen elk om beurt. Laat hen hun nieuwe waarneming uiten a.d.h.v. je vraag:

“Wat is veranderd?” of “Wat is verschillend?”.

Stap 8. Reflecteer als observer

Markeer de plaatsen waar de navigators staan en vraag hen om plaats te nemen in de "Observer"-positie om los te komen van de zonet verkende posities. Vraag naar hun respectievelijke waarneming:

“Wat stel je vast over deze opstelling?”
"Wat valt je op?"

Je kunt eventueel backtracken door zelf in de gemarkeerde posities te gaan staan en de essentiële kenmerken van de respectievelijke personen te herhalen.

Wanneer de navigators vanuit deze positie hun observaties delen is het belangrijk dat ze vanuit de derde persoon spreken. Dus niet: “Ik merkte dat ...”, maar wel: “De waarde ... werd ...” Betrek eventuele andere deelnemers ook in deze dialoog.

Herhaal stap 5 e.m. 8 zoveel als opportuun.

Stap 9. Integreer in 3P+ posities

Nodig de respectievelijke navigators elk om beurt uit om (vanuit hun waardevoorstelling) plaats te nemen in de navigatieruimte d.h.v. vraag:

“Navigator ..., over welke positie wil je nu graag meer weten, vanuit jouw waarde ...?”

Laat elke navigator even stilstaan bij de positie die hij of zij verkent. Laat hem of haar eventueel de ogen sluiten om beter te kunnen waarnemen wat hij of zij voelt, hoort of ziet. Daarna stel je de vragen:

“Wat neem je waar? " "Wat merk je op? " "Wat voel je, hoor je, zie je?"

Laat de navigator zijn of haar waarneming verwoorden. Stel daarna als bijkomende vragen:

“Waar bots je op? Wat zijn de beperkingen?”
"Wat kan je creëren of kracht geven?"
"Aan wie kan je welke input geven?”

Stap 10. Verwerk de input

Terwijl een navigator een positie verkent, kan hij  of zij input geven aan een andere navigator. Ga daarom telkens na wie informatie wil delen d.h.v. de vraag:

"Welke informatie heb je voor een andere navigator?"

Wanneer een deelnemer input krijgt van een andere navigator, begeleid dan deze navigator door de verwerking van deze input:

1. Laat de navigator die de boodschap ontvangt, plaatsnemen in de navigatieruimte, bij voorkeur op de positie die hij of zij bij stap 7 had ingenomen
2. Laat de ontvanger de zender voor de input bedanken
3. Vraag de ontvanger hoe hij of zij deze input verwerkt:

“Hoe komt deze input bij jou aan?"
"Wat gaat er nu door je heen?"
"Op welke manier beïnvloedt dit jouw waarde?”

4. Vraag de ontvanger naar de output van dit proces:

"Wat kun je doen met deze input?"
"Welke output kun je hierdoor genereren?"
"Voor wie is deze output bestemd?”

Herhaal stappen 9 en 10 voor elke navigator en zoveel als opportuun.

Stap 11. Reflecteer als observer

Nodig alle navigators uit om terug plaats te nemen in de "Observer"-positie om los te komen van de zonet verkende posities. Vraag naar hun respectievelijke waarneming:

“Wat stel je vast over dit gehele proces?”

Je kunt eventueel backtracken door zelf in de gemarkeerde posities te gaan staan en de essentiële kenmerken van de respectievelijke personen te herhalen. Betrek eventuele andere deelnemers (de sponsors) ook in deze dialoog.

Stap 13. Bepaal initiatieven

Laat alle verkozen navigators samen plaatsnemen in de positie “Identity”.  Vraag hen naar de mogelijke initiatieven:

“Wat zie je als mogelijke initiatieven vanuit deze groep van waarden?”

Laat elke navigator een antwoord formuleren, terwijl hij of zij zich draait richting "People", "Profit" en "Planet".

Stap 14. Check effectiviteit

Om deze oefening af te ronden verkennen we nog even de effecten van deze Navigatie en de initiatieven die hieruit voortvloeien. Stel de groep navigators de vraag:

“Stel je voor dat jullie binnen afzienbare tijd kunnen evalueren wat deze initiatieven hebben teweeggebracht. Welke effecten merken we dan op?”

Laat elke navigator een antwoord formuleren.

Deze vragen kunnen helpen om de verschillende  effecten tot uiting te brengen:

"Wat merken we op in onze omgeving?"
"Over welk tijdsbestek hebben we het?"

"Wat merken we op in ons gedrag en onze acties?"
"Hoe reageert men hierop?"

"Hoe gebruiken we onze mogelijkheden om deze effecten teweeg te brengen?"

"Waarom kunnen deze effecten onze eigen waarden en identiteit versterken?"

"Hoe kunnen wij leider zijn in het teweegbrengen van deze effecten?"

"Hoe draagt dit bij tot het groter geheel en onze eigen visie?"

Stap 15. Geef feedback

Laat alle deelnemers terug plaatsenemen rond de navigatieruimte. Sluit af met een feedbackronde. Laat elke deelnemer een antwoord formuleren op de vragen:

"Wat heb je door dit proces geleerd?"
"Wat ga je doen om hiermee verder te werken?"
"Wat kan bijdragen tot de gewenste effecten?"

Bedank iedereen (navigators én sponsors) voor hun bijdrage.

Het 3P+ model doorgronden

Wie op een authentieke wijze wil Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, doet dat vanuit een waardengevoel, niet vanuit een louter “afstemmen” op invloeden uit de omgeving. Het 3P+ model voegt daarom een belangrijk element toe aan de gekende “People”, “Planet” en “Profit”, meerbepaald: “Identity”.

De identiteit van een team of een organisatie wordt gekenmerkt door een gedeelde visie, gedeelde missie en gedeelde waarden. De initiatieven die een organisatie neemt m.b.t. duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen worden door haar stakeholders en peers afgerekend op deze identiteitskenmerken.

Dieptevragen

Het 3P+ model reikt ons een diepere vraagstelling aan om onze visie aan te scherpen en doordacht aan de slag te kunnen gaan. De dieptevragen voor de kern “Identity” en voor de drie uitkomstruimtes: “People”, “Planet” en “Profit” helpen ons om inzicht te krijgen in de diepere structuur om zo op een authentieke (lees: geloofwaardige) wijze MVO-initiatieven te nemen.

Deze dieptevragen kunnen een bijkomend hulpmiddel zijn om informatie te verzamelen tijdens het uitvoeren van een 3P+ Navigatie. Gebruik deze vragen in het bijzonder tijdens een individuele oefening, of stel ze aan de navigator die het team of de organisatie vertegenwoordigt.

Identiteit

De bedrijfsidentiteit omvat visie, missie en waarden en is op die manier onlosmakelijk verbonden met bedrijfsintegriteit. Een organisatie die of team dat niet als één coherent geheel communiceert met haar buitenwereld is niet integer, en zal vroeger of later rake klappen krijgen. De organisatie die expliciet en duidelijk uit wat ze verwacht en wat haar intenties en initiatieven zijn, kan dan weer rekenen op het vertrouwen van haar stakeholders, zowel binnen als buiten de organisatie. De dieptevragen voor “Identity” zijn:

"Wat zijn jullie gedeelde visie, missie en waarden?"

"Hoe weet je dat deze visie, missie en waarden werkelijk gedeeld worden?"

"Op welke manier uiten jullie dit in jullie communicatie en initiatieven?"

People

“People” wordt in organisatiecontext vaak begrepen als “inzetbaarheid” (m.a.w. “met wie gaan we wat doen?”). Hoewel dit perspectief waardevol kan zijn, gebruiken wij deze term om te begrijpen hoe elkeen kan bijdragen tot duurzame initiatieven.

De dieptevragen voor “People” zijn:

“Welke rol speel jij in de organisatie?”

“Op manier ben je of word je betrokken?”

“In welke mate heb je medezeggenschap of invloed?”

“Hoe weet je dat?”

“Wat is jouw relatie met jouw collega’s?”

“Op welke manier ga je om met de verwachtingen van jouw collega’s?”

“Wat is jouw relatie met klanten, leveranciers en andere mensen buiten de organisatie?”

“Op welke manier ga je om met de verwachtingen van die anderen?”

“Welke verantwoordelijkheid neem jij in de organisatie?”

“Op welke manier neem je verantwoordelijkheid voor de signalen die jouw omgeving genereert?”

“Wat zijn de signalen en effecten die je zelf genereert?”

Planet

Onder "Planet" begrijpen we onze leefomgeving. De dieptevragen hiervoor zijn:

"Welk bestaansrecht heb je in onze leefomgeving?"

"Hoe kan je het bestaan van onze leefomgeving in stand houden of verbeteren?"

"Hoe veel energie heb je echt nodig?"

"Op welke manier kan je een bijdrage leveren tot een duurzame leefomgeving?"

"Op welke manier kan je deze evolutie beïnvloeden?"

Profit

Onder “Profit” begrijpen wij alles wat bijdraagt aan de  continuïteit, de groei en de toegevoegde waarde van de organisatie. Dit is dus veel ruimer dan de winst in de resultatenrekening.

De dieptevragen voor “Profit” zijn:

“Welk potentieel stelt je in staat om de toekomst en groei van de organisatie te ondersteunen?”

“Op welke manier zoek je naar nieuw potentieel, innovatie en verandering?”

“Wat kun je doen om het potentieel van de organisatie te verhogen?”

“Hoe kan het financieel kapitaal bijdragen tot jouw continuïteit, groei en toegoevoegde waarde?”

“Hoe kan jouw organisatiecultuur bijdragen tot jouw continuïteit, groei en toegevoegde waarde?”

“Hoe kun je het kenniskapitaal (competenties, ervaring, vaardigheden) investeren om bij te dragen tot continuïteit, groei en toegevoegde waarde?”

“Wat is het effect hiervan?”

"Hoe kan je zelf duurzaam energie genereren?"

3P+ Navigator Copyright © 2008 ubeon | business experts.  Alle rechten voorbehouden.

Volgens de auteursrechterlijke bepalingen mag deze handleiding niet zonder schriftelijke toestemming van ubeon geheel of gedeeltelijk worden gekopieerd. Het gebruik van dit product is onderworpen aan de voorwaarden van de licentieovereenkomst in deze toolkit.

Het ubeon logo is een handelsmerk van ubeon b.v.b.a., dat is gedeponeerd in de Benelux en andere landen. Zonder voorafgaande toestemming van ubeon is het niet toegestaan om het ubeon logo te gebruiken voor commerciële doelstellingen.

Deze handleiding is met uiterste zorg samengesteld. ubeon aanvaardt geen aansprakelijkheid voor druk- of typefouten.

ubeon | Central Office
Cederdreef 9 - 1
9230 Wetteren, België
+32 9 324 16 16
www.ubeon.com

ubeon, het ubeon logo en 3P+ Navigator zijn handelsmerken van ubeon, die zijn gedeponeerd in de Benelux en andere landen.

Andere in deze handleiding genoemde bedrijfs- of productnamen zijn handelsmerken van de desbetreffende bedrijven. Producten van andere fabrikanten worden alleen genoemd ter informatie. Dit betekent niet dat deze producten door ubeon worden aanbevolen of door ubeon zijn goedgekeurd. ubeon aanvaardt geen aansprakelijkheid met betrekking tot de betrouwbaarheid van deze producten.